Schutting plaatsen: palen stevig in de grond, hout vrij van de grond

Eerst de regels en de buren

Een erfafscheiding in de achtertuin mag zonder vergunning tot 2 meter hoog zijn, maar alleen onder voorwaarden: hij staat achter de voorgevelrooilijn, op een erf waarop al een woning of ander gebouw staat, en doorgaans niet direct langs de openbare weg of openbaar groen. Aan de voorkant, in het voorerfgebied, is 1 meter de algemene grens zonder vergunning. Ook daar en elders kan het omgevingsplan aanvullende voorwaarden stellen, en bij een monument of een beschermd dorpsgezicht gelden vaak eigen regels. Doe daarom altijd de vergunningcheck in het Omgevingsloket of vraag het na bij uw gemeente voordat u gaat graven.

Weet waar de erfgrens loopt. Zet u de schutting helemaal op eigen grond, dan is hij van u en beslist u zelf. Zet u hem samen met de buren op de grens, maak dan vooraf afspraken over hoogte, kleur, kosten en onderhoud, en zet dat op papier. Twijfelt u over de grens, dan kan het Kadaster de grenspunten opnieuw aanwijzen.

Kies een systeem dat bij uw grond past

Er zijn drie gangbare systemen. Houten palen met houten schermen zijn licht en makkelijk te verwerken; neem palen van 9 bij 9 cm die geïmpregneerd zijn voor grondcontact, of hardhout. Een beton-houtsysteem heeft betonpalen met een betonnen onderplaat en houten schermen ertussen; het hout raakt de grond niet. Stalen grondschroeven of poeren met een paalhouder houden de houten paal helemaal boven de grond.

In Zuid-Holland liggen klei, veen en zand door elkaar, soms zelfs binnen één tuin. Welk systeem bij u het langst recht blijft staan, hangt af van de opbouw van de grond, hoe diep de fundering gaat, hoeveel wind het scherm vangt en hoe zorgvuldig er gewerkt wordt. Een vaste rangorde is er dus niet. Weet u niet hoe uw grond onder de bovenlaag is opgebouwd, of voelt de grond slap aan, laat dan beoordelen welk systeem en welke fundering passen.

Hoe diep en hoe vast een paal moet staan

Een vaste diepte voor elke schutting bestaat niet. Hoe diep een paal moet, hangt af van de paallengte, de hoogte van het scherm, de wind op die plek, uw grond en het systeem. Volg daarom het montagevoorschrift van de leverancier; voor houten palen onder een scherm van gangbare hoogte noemen die vaak zo'n 60 tot 80 cm. Bij beton-houtsystemen, grondschroeven en poeren gelden eigen maten. Een schutting vangt veel wind, zeker in de open polders en richting de kust; een te ondiepe paal gaat bij de eerste stevige storm schuin.

Zet u de paal met grond vast, vul dan in lagen van 15 tot 20 cm en stamp elke laag hard aan voordat de volgende erin gaat. Dat aanstampen maakt het verschil. Een laag grind onderin wordt vaak aangeraden, maar helpt alleen op grond die water goed afvoert; op grond die slecht afwatert of al verzadigd is, kan het water nergens heen en heeft u een funderingssysteem nodig dat daarop berekend is. Houten palen kunt u ook met snelbeton verankeren, zoals veel montageadviezen aangeven. Hoe lang zo'n paal meegaat, hangt dan vooral af van het hout (geschikt voor grondcontact), de afwerking en of water weg kan: werk de bovenkant van het beton schuin af, van de paal af.

Houd het hout droog, dan gaat het lang mee

Hout rot waar het nat blijft: aan de onderkant en aan de bovenkant. Houd het scherm daarom minstens 5 cm vrij van de grond, of laat het op een betonnen onderplaat rusten. Gooi geen grond, schors of bladeren tegen het hout aan, want dan hoopt vocht zich op. Grenst de schutting aan bestrating, laat de bestrating dan van de schutting af aflopen.

Zet op elke houten paal een paalkap of zaag de bovenkant schuin af, zodat regenwater niet in het kopse hout trekt. Schroef met verzinkte of roestvrijstalen schroeven; gewone schroeven roesten en geven zwarte strepen op het hout.

Plaatsen in november: waar u op let

In november is de grond vaak nat. Hoe hoog het grondwater staat, verschilt sterk per plek en per seizoen, dus kijk tijdens het graven goed wat er in uw gat gebeurt. Loopt het vol water, dan geeft gewoon aanvullen en aanstampen vaak niet genoeg houvast. Kies dan een funderingssysteem dat daarop berekend is, of laat de grond en de uitvoering eerst beoordelen. Werk op een droge dag als het kan.

Natte grond klinkt na. Loop de palen na een week en na de eerste storm nog een keer na met de waterpas, en stamp bij waar het nodig is. Vers beton moet u tegen vorst beschermen; valt er vorst, stel het storten dan liever uit, of volg de aanwijzingen van de fabrikant voor werken bij lage temperatuur. Wilt u liever een groene erfafscheiding, dan is een haag een goed alternatief; die plant u doorgaans in de rustperiode, als de grond niet bevroren of waterverzadigd is.

Zo doe ik het, stap voor stap

1. 1

   Lijn uitzetten

   Zet een piket aan beide uiteinden en span er een koord tussen, op de plek waar de voorkant van de palen komt. Controleer de lijn ten opzichte van de erfgrens. Haal oude palen, wortels en betonresten op de lijn weg voordat u begint.

2. 2

   Eerste paal zetten

   Graaf het eerste gat op de diepte uit het montagevoorschrift. Zet de paal tegen het koord en houd hem in twee richtingen waterpas. Vul in lagen van 15 tot 20 cm en stamp elke laag hard aan, of veranker de paal met snelbeton als het voorschrift dat aangeeft, en controleer daarna nog eens of hij recht staat.

3. 3

   Scherm of onderplaat plaatsen

   Leg het eerste scherm of de onderplaat tegen de paal en ondersteun de andere kant met een blok. Zo bepaalt het scherm zelf waar de volgende paal komt. Controleer of de onderkant minstens 5 cm boven de grond blijft.

4. 4

   Volgende paal, en zo verder

   Graaf het volgende gat pas nu, precies aan het einde van het scherm. Zet de paal, vul en stamp aan, controleer hem tegen het koord en met de waterpas, en schroef het scherm vast. Herhaal dit paal voor paal; zo klopt de afstand altijd, ook als schermen een paar millimeter verschillen.

5. 5

   Afwerken en nalopen

   Zet de paalkappen erop of zaag de paalkoppen schuin af. Ruim losse grond en bladeren weg van het hout. Controleer na een week en na de eerste storm alle palen met de waterpas en stamp bij waar het nodig is.